|
| Στην οκαρίνα, ένας μικρός κλειστός θάλαμος και ένα λιτό σύστημα οπών μετατρέπουν την πνοή σε καθαρή, άμεσα αναγνωρίσιμη μουσική φωνή. |
| Οικογένεια | Αερόφωνα· φλάουτα-αγγεία με εσωτερικό αεραγωγό |
|---|---|
| Ταξινόμηση Hornbostel–Sachs | 421.221.422 — φλάουτα-αγγεία με αεραγωγό και δύο ή περισσότερες οπές δακτυλισμού |
| Παραγωγή ήχου | Η δέσμη αέρα προσπίπτει στο labium και διεγείρει τον κλειστό αντηχούντα θάλαμο |
| Κύριες σύγχρονες μορφές | Εγκάρσια 10 ή 12 οπών, κρεμαστή, επιμήκης και πολυθαλάμια |
| Κύριο υλικό | Ψημένος πηλός· επίσης πλαστικό, ξύλο, πορσελάνη, γυαλί ή μέταλλο |
| Ενδεικτική έκταση | Λα4–Φα6 για σύγχρονη 12οπη οκαρίνα άλτο σε Ντο |
| Μουσικός ρόλος | Σολιστικό και εκπαιδευτικό όργανο, μέλος συνόλων οκαρίνας και ιδιαίτερο χρώμα στη σύγχρονη μουσική |
| Χαρακτηριστική χροιά | Καθαρή, απαλή και εστιασμένη, με περιορισμένο φάσμα αρμονικών και άμεση απόκριση στην πνοή |
Η οκαρίνα είναι αερόφωνο πνευστό όργανο της κατηγορίας των φλάουτων-αγγείων: ο ήχος της δεν οργανώνεται μέσα σε έναν μακρύ σωλήνα, αλλά σε μία κλειστή, συνήθως ωοειδή κοιλότητα. Η πνοή περνά από στενό εσωτερικό αεραγωγό, προσπίπτει στο labium και θέτει σε ταλάντωση ολόκληρη την αέρια μάζα του θαλάμου.
Αυτή η ακουστική αρχή εξηγεί γιατί το μικρό της σώμα μπορεί να δώσει έναν τόσο σταθερό και ευδιάκριτο τόνο. Εξηγεί επίσης γιατί οι οπές της δεν λειτουργούν όπως στο φλάουτο ή στο πίκκολο: δεν επιλέγουν διαφορετικό ενεργό μήκος σωλήνα, αλλά μεταβάλλουν τη συχνότητα συντονισμού ενός ενιαίου κλειστού θαλάμου.
Η ιστορία της οκαρίνας και των φλάουτων-αγγείων
Η ιδέα ενός κοιλού αγγείου που μετατρέπεται σε πνευστό όργανο εμφανίστηκε σε διαφορετικούς πολιτισμούς χωρίς να προϋποθέτει μία κοινή, ευθύγραμμη καταγωγή. Αρχαιολογικά ευρήματα από την Κεντρική και τη Νότια Αμερική περιλαμβάνουν κεραμικά φλάουτα-αγγεία σε ανθρώπινες, ζωόμορφες και αφηρημένες μορφές. Τα αντικείμενα αυτά συνδέονταν με ποικίλες τελετουργικές, κοινωνικές και μουσικές πρακτικές, οι οποίες δεν μπορούν να αναχθούν όλες στη νεότερη ευρωπαϊκή οκαρίνα.
Στην Κίνα, το xun αποτελεί μια ιδιαίτερα παλιά και ανεξάρτητη παράδοση φλάουτου-αγγείου. Το πήλινο σώμα του περικλείει έναν στρογγυλεμένο θάλαμο, όμως ο εκτελεστής φυσά απευθείας προς το άνοιγμα και όχι μέσα από τον εσωτερικό αεραγωγό της σύγχρονης οκαρίνας. Η συγγένεια είναι επομένως κυρίως ακουστική και μορφολογική, όχι απόδειξη μιας απλής ιστορικής διαδοχής.
Η σύγχρονη ευρωπαϊκή οκαρίνα γεννήθηκε στο Budrio, κοντά στην Μπολόνια. Σύμφωνα με την ιστορική τεκμηρίωση του τοπικού μουσείου, ο Giuseppe Donati κατασκεύασε το νέο όργανο το 1853, αρχικά ως μουσικό παιχνίδι για φίλους. Σύντομα, όμως, οργάνωσε με ακρίβεια τις οπές και δημιούργησε όργανα διαφορετικών μεγεθών, ώστε να σχηματίζεται μια ολόκληρη οικογένεια με διευρυμένη συνολική έκταση.
Η λέξη ocarina προέρχεται από διάλεκτο της περιοχής της Μπολόνιας και σημαίνει «μικρή χήνα», πιθανότατα εξαιτίας της μορφής του οργάνου. Από το 1865, τα πρώτα σύνολα οκαρίνας του Budrio συνέβαλαν αποφασιστικά στη διάδοσή της στην Ιταλία και στο εξωτερικό. Κατασκευαστές και εκτελεστές όπως ο Cesare Vicinelli και ο Alberto Mezzetti ανέπτυξαν διαφορετικές εκδοχές και δημιούργησαν ένα ρεπερτόριο διασκευών, χορών και πρωτότυπων συνθέσεων.
Κατά τον 20ό και τον 21ο αιώνα η οκαρίνα απέκτησε ισχυρές σχολές κατασκευής και εκτέλεσης στην Ιαπωνία, την Κορέα και την Ταϊβάν. Η διάδοση των 12οπων και των πολυθαλάμιων συστημάτων επέκτεινε τις σολιστικές δυνατότητες, ενώ το μικρό μέγεθος και η άμεση παραγωγή ήχου ευνόησαν την παρουσία της στη μουσική εκπαίδευση.
Η κατασκευή και οι μορφές της οκαρίνας
Το σώμα της οκαρίνας περικλείει έναν ενιαίο αντηχούντα θάλαμο. Στην εγκάρσια μορφή του Budrio είναι επίμηκες και ωοειδές, ενώ το επιστόμιο προεκτείνεται προς τη μία πλευρά. Στο εσωτερικό του επιστομίου βρίσκεται ο στενός αεραγωγός, ο οποίος διαμορφώνει τη δέσμη αέρα και την κατευθύνει προς την αιχμηρή ακμή του ηχητικού ανοίγματος, το labium.
Οι οπές δακτυλισμού επικοινωνούν απευθείας με τον θάλαμο. Στις παραδοσιακές οκαρίνες του Budrio συναντούμε συχνά δέκα οπές, ενώ πολλά σύγχρονα εγκάρσια μοντέλα διαθέτουν δώδεκα, με δύο μικρότερες υποοπές που επεκτείνουν την έκταση προς τα κάτω. Η ακριβής διάμετρος, το πάχος των τοιχωμάτων και η γεωμετρία κάθε ανοίγματος αποτελούν μέρος του κουρδίσματος και δεν είναι διακοσμητικές λεπτομέρειες.
Ο ψημένος πηλός παραμένει το υλικό που συνδέθηκε περισσότερο με την ιστορική ταυτότητα του οργάνου. Χρησιμοποιούνται επίσης πλαστικό, ξύλο, πορσελάνη, γυαλί και μέταλλο. Το υλικό επηρεάζει την αντοχή, το βάρος, την αίσθηση και τη συνέπεια της κατασκευής, όμως η εσωτερική γεωμετρία, ο αεραγωγός και το labium έχουν καθοριστικότερη επίδραση στην απόκριση και στο κούρδισμα από οποιαδήποτε απλή αντίθεση «θερμού» ή «ψυχρού» υλικού.
Πέρα από την εγκάρσια οκαρίνα υπάρχουν κρεμαστές και επιμήκεις μορφές, καθώς και διπλές, τριπλές ή πολυθαλάμιες οκαρίνες. Στις τελευταίες, κάθε θάλαμος διαθέτει δικό του αεραγωγό και ηχητικό άνοιγμα. Ο εκτελεστής μετακινεί το στόμα από θάλαμο σε θάλαμο για να αποκτήσει μεγαλύτερη έκταση· δεν πρόκειται για αυθαίρετες εσωτερικές διαιρέσεις ενός ενιαίου σώματος.
Πώς λειτουργεί η οκαρίνα
Όταν ο εκτελεστής φυσά, ο αεραγωγός μετατρέπει την πνοή σε λεπτή δέσμη που προσπίπτει στο labium. Η δέσμη εκτρέπεται περιοδικά προς το εσωτερικό και το εξωτερικό του οργάνου, προκαλώντας διαδοχικές μεταβολές πίεσης. Με αυτόν τον τρόπο διεγείρεται η αέρια μάζα του κλειστού θαλάμου και σταθεροποιείται η ακουστική ταλάντωση.
Η οκαρίνα συμπεριφέρεται προσεγγιστικά ως αντηχητής Helmholtz. Η συχνότητα συντονισμού εξαρτάται από τον όγκο της κοιλότητας και από την κοινή ακουστική συμπεριφορά του ηχητικού ανοίγματος και των ακάλυπτων οπών. Όταν ανοίγουν περισσότερες ή μεγαλύτερες οπές, αυξάνεται η συνολική ακουστική αγωγιμότητα προς την εξωτερική ατμόσφαιρα και το ύψος ανεβαίνει. Ο θάλαμος δεν μικραίνει πραγματικά ούτε μετατρέπεται σε σωλήνα μεταβαλλόμενου μήκους.
Η πίεση της πνοής επηρεάζει ταυτόχρονα ένταση, χροιά και ύψος. Πολύ ασθενής πνοή χαμηλώνει και αποσταθεροποιεί τον τόνο, ενώ υπερβολική πίεση τον οξύνει και μπορεί να σκληρύνει τον ήχο. Για τον λόγο αυτό ο δακτυλισμός και η αναπνοή λειτουργούν ως ενιαίο τεχνικό σύστημα. Σε αντίθεση με τα περισσότερα σωληνοειδή φλάουτα, η μονή οκαρίνα δεν προσφέρει κανονικά μια νέα οκτάβα με υπερφύσημα· η περιορισμένη της έκταση διευρύνεται κυρίως με πρόσθετες οπές ή ξεχωριστούς θαλάμους.
Η έκταση της οκαρίνας
Η έκταση εξαρτάται από το σύστημα δακτυλισμού, το μέγεθος και τον αριθμό των θαλάμων. Μια σύγχρονη 12οπη οκαρίνα άλτο σε Ντο καλύπτει συνήθως από Λα4 έως Φα6, δηλαδή περίπου μία οκτάβα και μία έκτη. Οι νότες αυτές είναι οι πραγματικοί ηχούντες φθόγγοι της συγκεκριμένης κατηγορίας οργάνου.
Οι μικρότερες σοπράνο οκαρίνες βρίσκονται ψηλότερα, ενώ οι τενόρες και οι μπάσες χαμηλότερα. Σε διπλά και τριπλά μοντέλα, οι επικαλυπτόμενοι θάλαμοι μπορούν να δώσουν δύο ή περισσότερες οκτάβες. Τα ακραία όρια πάντως εξαρτώνται από τον κατασκευαστή και την απαιτούμενη πίεση πνοής, γι’ αυτό η έκταση πρέπει να διαβάζεται ως τυπική πρακτική περιοχή και όχι ως απόλυτο όριο κάθε οκαρίνας.
Η πορτοκαλί ζώνη δείχνει την τυπική έκταση μιας 12οπης οκαρίνας άλτο σε Ντο, από Λα4 έως Φα6.
Η ηχητική ταυτότητα και ο μουσικός ρόλος της οκαρίνας
Ο ήχος της οκαρίνας είναι καθαρός, απαλός και εστιασμένος. Επειδή ο συντονισμός του κλειστού θαλάμου δεν υποστηρίζει την πλούσια σειρά αρμονικών ενός μακριού σωλήνα με τον ίδιο τρόπο, η χροιά της συχνά ακούγεται αγνή και σχεδόν φωνητική. Η έναρξη του φθόγγου είναι άμεση, ενώ η ένταση παραμένει συνήθως πιο περιορισμένη από εκείνη των ορχηστρικών ξύλινων πνευστών.
Η εκφραστικότητα προκύπτει από την άρθρωση, την κατεύθυνση της φράσης, το vibrato και τις λεπτές μεταβολές της πνοής. Επειδή μεγαλύτερη πίεση τείνει να ανεβάζει και το ύψος, ένα crescendo χρειάζεται συνεχή διορθωτικό έλεγχο. Οι υψηλότερες νότες πολλών μοντέλων απαιτούν σταδιακά ισχυρότερη ροή αέρα, ενώ οι χαμηλότερες χρειάζονται ιδιαίτερη σταθερότητα και πλήρη κάλυψη των οπών.
Η οκαρίνα ακούγεται ως σολιστικό όργανο, σε οικογένειες οργάνων διαφορετικού μεγέθους, σε παραδοσιακά και εκπαιδευτικά σύνολα, καθώς και σε σύγχρονες συνθέσεις. Στα Říkadla του Λέος Γιάνατσεκ προσθέτει μια παιγνιώδη, ελαφρώς ανοίκεια χροιά. Στο Κοντσέρτο για βιολί του Γκιέργκι Λίγκετι, τέσσερις εκτελεστές ξύλινων πνευστών χρησιμοποιούν επίσης οκαρίνες, δημιουργώντας μαζί με φυσικούς αρμονικούς και μικροδιαστήματα ένα σκόπιμα εύθραυστο τονικό πεδίο.
Η οκαρίνα στη νεότερη κουλτούρα
Η διεθνής διάδοση του οργάνου ενισχύθηκε από σχολές κατασκευής, φεστιβάλ και σύνολα στην Ευρώπη και στην Ανατολική Ασία. Στην Ιαπωνία, καλλιτέχνες όπως ο Sojiro ανέδειξαν την οκαρίνα ως σολιστική φωνή μακράς αναπνοής, με προσεκτική άρθρωση και ευρεία χρωματική διαβάθμιση.
Μια διαφορετική περίοδος αναγνωρισιμότητας άρχισε το 1998 με το παιχνίδι The Legend of Zelda: Ocarina of Time. Η οκαρίνα αποτελεί εκεί μέσο επικοινωνίας, μνήμης και μετακίνησης μέσα στον φανταστικό κόσμο της ιστορίας. Ο παίκτης δεν την αντιμετωπίζει απλώς ως αντικείμενο: εκτελεί σύντομα μουσικά μοτίβα που ενεργοποιούν γεγονότα και μεταβάλλουν την εξέλιξη της αφήγησης.
Η ακόλουθη ορχηστρική διασκευή των Song of Storms και Saria’s Song δεν αποτελεί επίδειξη του ίδιου του οργάνου. Αποκαλύπτει, όμως, πόσο βαθιά η μουσική ιδέα της οκαρίνας συνδέθηκε με τη συλλογική μνήμη του παιχνιδιού και με τη νεότερη δημόσια εικόνα του οργάνου.
Δείτε την οκαρίνα σε δράση
Στην παρουσίαση της Gina Luciani, η οκαρίνα προσεγγίζεται από την πλευρά του εκτελεστή. Παρατηρήστε πώς το όργανο στηρίζεται από τα δύο χέρια, πώς τα δάχτυλα καλύπτουν πλήρως τις οπές και πώς η αναπνοή προσαρμόζεται καθώς η μελωδία κινείται προς την υψηλότερη περιοχή. Η επίδειξη δείχνει ιδιαίτερα καθαρά ότι ο σωστός δακτυλισμός και η σωστή πίεση του αέρα αποτελούν ένα ενιαίο τεχνικό σύστημα.
🎼 Μουσική Σκέψη
Η οκαρίνα μετατρέπει έναν μικρό, κλειστό χώρο σε μουσική φωνή. Δεν χρειάζεται μακρύ σωλήνα, πολύπλοκο μηχανισμό ή εκτεταμένη σειρά κλειδιών· αρκούν η κοιλότητα, η ακμή και η πνοή.
Ίσως γι’ αυτό ο ήχος της μοιάζει να έρχεται από κάπου μακρινά, παρότι γεννιέται τόσο κοντά στα χέρια και στην αναπνοή του εκτελεστή. Στη λιτή κατασκευή της συναντώνται η κεραμική τέχνη, η ακουστική γνώση και μια μουσική ιδέα που διαφορετικοί πολιτισμοί ανακάλυψαν με τους δικούς τους τρόπους.
🎶 Προτεινόμενες Ακροάσεις
Η οκαρίνα αποκαλύπτει διαφορετική φυσιογνωμία όταν ακούγεται ως μέλος μιας ολόκληρης οικογένειας οργάνων, ως σολιστική φωνή ή ως απροσδόκητο χρώμα μέσα σε ένα σύγχρονο σύνολο.
Gruppo Ocarinistico Budriese — Rossini e la Terracotta (1992)
Οι διαφορετικές οκαρίνες του συνόλου αναλαμβάνουν από τις υψηλότερες μελωδικές γραμμές έως τους βαθύτερους συνοδευτικούς ρόλους. Η ακρόαση δείχνει πώς η εφεύρεση του Donati εξελίχθηκε σε μια πλήρη οικογένεια οργάνων.Λέος Γιάνατσεκ — Říkadla (Παιδικά στιχουργήματα), JW V/16
Μέσα στο ιδιόμορφο σύνολο που συνοδεύει τη χορωδία, η οκαρίνα προσθέτει έναν ήχο ταυτόχρονα παιγνιώδη και αλλόκοτο, χωρίς να διαταράσσει τη διάφανη υφή.Γκιέργκι Λίγκετι — Κοντσέρτο για βιολί (1990/92), ιδιαίτερα το δεύτερο μέρος
Οι οκαρίνες των ξύλινων πνευστών συναντούν φυσικούς αρμονικούς, μικροδιαστήματα και επανακουρδισμένα έγχορδα, σχηματίζοντας ένα εύθραυστο, σκόπιμα ανοίκειο ηχητικό στρώμα. Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι η ηχογράφηση με τον Saschko Gawriloff, το Ensemble InterContemporain και τον Pierre Boulez.Sojiro — Ocarina no Mori Kara (From the Ocarina Forest, 2009)
Στη νεότερη ιαπωνική σολιστική παράδοση, η οκαρίνα αντιμετωπίζεται ως όργανο μακράς μελωδικής αναπνοής. Η ερμηνεία αναδεικνύει τις λεπτές μεταβολές άρθρωσης, vibrato και πνοής.
📚 Περαιτέρω Μελέτη
Η ιστορία της οκαρίνας διασταυρώνεται με την οργανολογία, την κεραμική τέχνη, τη μουσική ακουστική και τη μελέτη αρχαιολογικών ηχητικών αντικειμένων. Οι ακόλουθες εκδόσεις φωτίζουν διαφορετικές πλευρές της.
David Liggins & Christa Liggins — The Ocarina: A Pictorial History
Εικονογραφημένη επισκόπηση της μεγάλης ποικιλίας σχημάτων, υλικών και κατασκευαστικών παραδόσεων των οκαρινών και άλλων φλάουτων-αγγείων.Claudio Cedroni — Il settimino di ocarine: Storia di una tradizione italiana
Αναλυτική διαδρομή στην ιστορία του επτάφωνου συνόλου οκαρινών του Budrio, με ιδιαίτερη αξία για τη διάδοση, το ρεπερτόριο και την κοινωνική ζωή του οργάνου.Barry Hall — From Mud to Music: Making and Enjoying Ceramic Musical Instruments
Πρακτική και ακουστική προσέγγιση στα κεραμικά μουσικά όργανα, χρήσιμη για την κατανόηση της σχέσης ανάμεσα στην κοιλότητα, στον αεραγωγό, στην ηχητική ακμή και στο τελικό ηχόχρωμα.Susan Rawcliffe — “Eight West Mexican Flutes in the Fowler Museum”
Μελέτη προκολομβιανών κεραμικών φλάουτων που συνδυάζει μορφολογική εξέταση, ακουστικές μετρήσεις και πειραματική εκτέλεση χωρίς να τα εντάσσει αυθαίρετα σε μια ενιαία «ιστορία της οκαρίνας».
🔗 Σχετικά Όργανα
Τα ακόλουθα όργανα φωτίζουν διαφορετικές εκδοχές της συγγένειας ανάμεσα στην κλειστή κοιλότητα, στον αεραγωγό και στην παραγωγή του τόνου.
Xun
Αρχαίο κινεζικό φλάουτο-αγγείο με κλειστό πήλινο θάλαμο. Ο ήχος παράγεται με απευθείας φύσημα στο άνοιγμα και όχι μέσω του εσωτερικού αεραγωγού της σύγχρονης οκαρίνας.Gemshorn
Φλάουτο-αγγείο που κατασκευάζεται παραδοσιακά από κέρατο ζώου. Διαθέτει εσωτερικό αεραγωγό και οπές δακτυλισμού, συνδυάζοντας συγγενή ακουστική αρχή με διαφορετικό υλικό και μορφολογία.Φλάουτο με ράμφος (Recorder)
Μοιράζεται με την οκαρίνα τον εσωτερικό αεραγωγό και το labium. Διαφέρει καθοριστικά επειδή το ύψος του ήχου εξαρτάται από το ενεργό μήκος μιας σωληνοειδούς στήλης αέρα.Udu
Κεραμικό κρουστό-αγγείο της Νιγηρίας. Παρότι δεν είναι αερόφωνο, η βαθιά του αντήχηση συνδέεται επίσης με τη συμπεριφορά μιας κλειστής κοιλότητας και προσφέρει μια ενδιαφέρουσα ακουστική συγγένεια.
📖 Βιβλιογραφία & Πηγές
Η έρευνα για την οκαρίνα απαιτεί διάκριση ανάμεσα στην ιστορία του συγκεκριμένου οργάνου που διαμορφώθηκε στο Budrio και στην πολύ ευρύτερη παρουσία φλάουτων-αγγείων σε διαφορετικούς πολιτισμούς. Για τον λόγο αυτό συνδυάστηκαν η αναθεωρημένη οργανολογική ταξινόμηση, μελέτες μουσικής ακουστικής, ιστορικές εκδόσεις του Budrio, μουσειακές συλλογές, αρχαιομουσικολογική έρευνα, παρτιτούρες και πρωτογενές οπτικοακουστικό υλικό.
Οργανολογική ταξινόμηση και ακουστική
- MIMO Consortium. Revision of the Hornbostel–Sachs Classification of Musical Instruments by the MIMO Consortium. 8 July 2011.
- Liggins, David. “Ocarina.” Grove Music Online. Oxford University Press.
- Fletcher, Neville H., and Thomas D. Rossing. The Physics of Musical Instruments. 2nd ed. New York: Springer, 1998.
- Okada, Hiroaki, Sho Iwagami, Taizo Kobayashi, and Kinya Takahashi. “Numerical Simulation of Aerodynamics Sound in an Ocarina Model.” Proceedings of the International Symposium on Musical Acoustics, Detmold, 2019.
Ιστορία, κατασκευή και παράδοση του Budrio
- Adversi, Aldo. L’ocarina di Budrio. Bologna: Bongiovanni, 1963.
- Cedroni, Claudio. Il settimino di ocarine: Storia di una tradizione italiana. Bologna: Sonic Press, 2011.
- Molinari Pradelli, Alessandro, ed. Il suono dell’argilla: L’ocarina di Budrio 150 anni dopo. Budrio: Comune di Budrio, Assessorato alla Cultura, 2003.
- Liggins, David, and Christa Liggins. The Ocarina: A Pictorial History. Kettering: Ocarina Workshop, 2003.
- Hall, Barry. From Mud to Music: Making and Enjoying Ceramic Musical Instruments. Westerville, Ohio: The American Ceramic Society, 2006.
- Museo dell’Ocarina “Franco Ferri” e degli Strumenti Musicali in Terracotta, Comune di Budrio. Ιστορική παρουσίαση και κατάλογος συλλογών.
Αρχαιολογικές και συγκριτικές πηγές
- Rawcliffe, Susan. “Eight West Mexican Flutes in the Fowler Museum.” The World of Music 49, no. 2, 2007, pp. 45–65.
- Peabody Museum of Archaeology and Ethnology, Harvard University. Ocarinas of the Americas: Music Made in Clay. Ψηφιακή έκθεση.
- The Metropolitan Museum of Art. Xun, Chinese vessel flute, object no. 2005.14. Department of Musical Instruments.
- Thrasher, Alan R. “Xun.” Grove Music Online. Oxford University Press.
Παρτιτούρες, ηχογραφήσεις και πρωτογενές μουσικό υλικό
- Γιάνατσεκ, Λέος. Říkadla pro komorní sbor a 10 nástrojů, JW V/16–17. Vienna: Universal Edition, 1929, plate U.E. 9688.
- Λίγκετι, Γκιέργκι. Konzert für Violine und Orchester (1990/92). Mainz: Schott Music, 2002.
- Gruppo Ocarinistico Budriese. Rossini e la Terracotta. C.I.M.E., 1992.
- Ligeti: Concertos for Cello, Violin and Piano. Saschko Gawriloff, Jean-Guihen Queyras, Pierre-Laurent Aimard, Ensemble InterContemporain, Pierre Boulez. Deutsche Grammophon, 1994.
- Sojiro. Ocarina no Mori Kara. Universal Music Japan, 2009.
- Nintendo EAD. The Legend of Zelda: Ocarina of Time. Nintendo 64. Nintendo, 1998.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου