Τζουζέπε Βέρντι – Εισαγωγή

Πορτρέτο του Τζουζέπε Βέρντι, του συνθέτη που έδωσε στην όπερα φωνή βαθιά ανθρώπινη και διαχρονική.

Ο Τζουζέπε Βέρντι υπήρξε από εκείνες τις μορφές όπου ο άνθρωπος και ο δημιουργός ταυτίζονται σχεδόν αδιαχώριστα. Η ευαισθησία του δεν ήταν απλώς προσωπικό γνώρισμα· ήταν η ίδια η πρώτη ύλη της μουσικής του. Στα έργα του, ο ρομαντισμός δεν εμφανίζεται ως ιδεολογική θέση, αλλά ως βίωμα ανθρώπινο και άμεσο.

Αφοσιωμένος στην όπερα, όπως και ο σύγχρονός του Βάγκνερ, ο Βέρντι ακολούθησε αντίθετη πορεία. Εκεί όπου άλλοι πρότειναν θεωρίες και φιλοσοφικές δομές, εκείνος επέλεξε τη ζωή. Στη λογική αντιπαρέθεσε το συναίσθημα, στη διαλεκτική την απλότητα, στη μεταφυσική τον παλμό της ανθρώπινης εμπειρίας. Δεν επεδίωξε να ανατρέψει την παράδοση· επεδίωξε να την καταστήσει δραματικά αληθινή.

«Ας επιστρέψουμε στους παλιούς καιρούς· αυτό θα είναι πρόοδος», έλεγε. Η φράση δεν δηλώνει συντηρητισμό, αλλά πεποίθηση ότι η ουσία της τέχνης βρίσκεται στη διαύγεια και στην καθαρότητα της έκφρασης. Η στάση αυτή δημιούργησε αντιπάλους, αλλά και ένθερμους υποστηρικτές. Η ίδια η ιστορία της όπερας επιβεβαίωσε ότι η επιλογή του δεν υπήρξε οπισθοδρόμηση, αλλά επαναφορά στον πυρήνα του δράματος.

Στα είκοσι επτά μουσικά δράματα που συνέθεσε, μύθος και μουσική συμπλέκονται αξεχώριστα. Η μελωδία του, γήινη και ευθύβολη, έχει τη δύναμη της άμεσης συγκίνησης. Η δραματουργική του ένταση δεν στηρίζεται στην πολυπλοκότητα, αλλά στην καθαρή, ανθρώπινη αλήθεια των χαρακτήρων του. Η μουσική του δεν επιβάλλεται· αγγίζει.

Ο Βέρντι δεν επιδίωξε να γίνει θεωρητικός της τέχνης του. Έγινε, όμως, η φωνή της. Και μέσα από αυτή τη φωνή, η όπερα απέκτησε μια από τις πιο διαρκείς και ουσιαστικές της εκφράσεις.