Μωρίς Ραβέλ - εισαγωγή

Κι όμως τούτος ο ευφάνταστος δημιουργός δεν είναι ο συνθέτης του ενός έργου όπως πολλοί νομίζουν. Πέραν του πασίγνωστου, αισθαντικού Μπολερό - μουσικός μύθος που έγινε θέμα και θέαμα - ο Μωρίς Ραβέλ στοιχειοθέτησε πολλά ακόμη μουσικά αριστουργήματα τα οποία αποδεικνύουν το αδέσμευτο της φαντασίας του και επιβεβαιώνουν την υπεροχή του γαλλικού ηχομορφισμού στο ξεκίνημα του αιώνα.

Πεισμωμένος που του αρνήθηκαν το Μεγάλο Βραβείο της Ρώμης δε θα αναλωθεί σε πειραματισμούς ή εξερευνήσεις νέων μουσικών τοπίων, μα θα στρέψει το βλέμμα - και το αυτί βεβαίως μα και την καρδιά - στην ισορροπία και τη λογική των παλιών καλών καιρών.

Η ιδεολογία του κλασικισμού συναντά καινούριες αφορμές ευκαρπίας στο πνεύμα του Βάσκου μουσουργού. Με ανανεωμένες βεβαίως οπτικές, στολισμένες με περίτεχνες αρμονίες και με φεγγοβόλους τεχνικές ενορχήστρωσης που χαμογελούν διακριτικά από το μέλλον το οποίο τους διέγραψε ο 190ς αιώνας.

Η τέχνη του Ραβέλ ξεδιψούσε συχνά στη μουσική παράδοση της γης που τον είδε να γεννιέται. Δεν περιοριζόταν όμως εκεί ώστε να θεωρηθεί ευεργέτης κάποιας συγκεκριμένης εθνικής μουσικής σχολής - η γόνιμη φαντασία του δεν προσέκρουσε ποτέ σε εθνικούς φραγμούς. Υπήρξε θεράπων της λαϊκής μουσικής έκφρασης του κόσμου.

Στην προσπάθειά του να καταγράψει τους λαϊκούς μουσικούς κώδικες της εποχής του προσέγγισε και τον ελλαδικό χώρο. Έτσι στα συνήθως αναγραφόμενα έργα του, εμείς πρέπει να προσθέσουμε και το υπέροχο "Πέντε ελληνικές δημοτικές μελωδίες" στο οποίο εναρμόνισε (1904-6) για φωνή και πιάνο τέσσερα χιώτικα δημοτικά τραγούδια από τη συλλογή Hubert Pernot και ένα από τη συλλογή Μάτσα.

(Γιώργος Β. Μονεμβασίτης)