Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ – Σταθμοί Ζωής

Χειρόγραφα, παρτιτούρες και εκδόσεις εμβληματικών έργων του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ συνθέτουν μια συμβολική εικόνα της δημιουργικής του πορείας, από την εκκλησιαστική μουσική έως τα αριστουργήματα για πληκτροφόρα.

 

Ο Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ (1685–1750) θεωρείται μία από τις κορυφαίες μορφές στην ιστορία της δυτικής μουσικής. Αν και κατά τη διάρκεια της ζωής του έγινε γνωστός κυρίως ως δεξιοτέχνης οργανίστας και σπουδαίος δάσκαλος, το συνθετικό του έργο αναγνωρίστηκε πλήρως αρκετές δεκαετίες μετά τον θάνατό του, επηρεάζοντας καθοριστικά όλες σχεδόν τις επόμενες γενιές συνθετών.

Η μουσική του αποτελεί το αποκορύφωμα της εποχής του Μπαρόκ. Με απαράμιλλη δεξιοτεχνία στην αντίστιξη, βαθιά εκφραστικότητα και μοναδική αρχιτεκτονική ισορροπία, δημιούργησε έργα που εξακολουθούν να αποτελούν σημείο αναφοράς για εκτελεστές, συνθέτες και μελετητές. Από το Καλοσυγκερασμένο Κλειδοκύμβαλο και τις Παραλλαγές Γκόλντμπεργκ έως τα Κατά Ματθαίον Πάθη και τη Λειτουργία σε Σι ελάσσονα, η μουσική του παραμένει ζωντανή σχεδόν τρεις αιώνες μετά τη δημιουργία της.

1685

Γεννιέται στις 31 Μαρτίου (21 Μαρτίου με το παλαιό ημερολόγιο) στο Άιζεναχ της Γερμανίας.

1694

Πεθαίνει η μητέρα του.

1695

Χάνει και τον πατέρα του. Μετακομίζει στο Όρντρουφ, όπου μεγαλώνει κοντά στον μεγαλύτερο αδελφό του, Γιόχαν Κρίστοφ Μπαχ.

1700

Γίνεται χορωδός στη Σχολή του Αγίου Μιχαήλ στο Λύνεμπουργκ, αποκτώντας πολύτιμες μουσικές εμπειρίες.

1703

Αναλαμβάνει την πρώτη του θέση ως οργανίστας στη Νέα Εκκλησία του Άρνσταντ.

1705

Περπατά περισσότερα από 400 χιλιόμετρα για να ακούσει τον περίφημο οργανίστα Ντίτριχ Μπουξτεχούντε στο Λύμπεκ, παραμένοντας εκεί πολύ περισσότερο απ' όσο του είχε επιτραπεί.

1707

Παντρεύεται τη Μαρία Μπάρμπαρα Μπαχ και διορίζεται οργανίστας στην εκκλησία του Αγίου Βλασίου στο Μυλχάουζεν.

1708

Αναλαμβάνει οργανίστας και μουσικός της αυλής στη Βαϊμάρη.

1717

Μετακινείται στην αυλή του πρίγκιπα Λεοπόλδου στο Κέτεν, αφού προηγουμένως φυλακίζεται για περίπου έναν μήνα επειδή επέμενε να αποχωρήσει από την υπηρεσία του Δούκα της Βαϊμάρης.

1720

Πεθαίνει αιφνίδια η σύζυγός του, Μαρία Μπάρμπαρα, ενώ ο Μπαχ απουσιάζει σε ταξίδι.

1721

Παντρεύεται την Άννα Μαγδαληνή Βίλκεν, η οποία θα γίνει πολύτιμη συνεργάτιδα και αντιγραφέας των έργων του.

1723

Διορίζεται Κάντορας στον ναό του Αγίου Θωμά στη Λειψία, θέση που θα διατηρήσει έως το τέλος της ζωής του.

1724

Παρουσιάζονται τα Κατά Ιωάννην Πάθη.

1727

Πρώτη παρουσίαση των Κατά Ματθαίον Παθών.

1731

Εκδίδεται το πρώτο μέρος των Clavier-Übung.

1741

Ολοκληρώνει τις περίφημες Παραλλαγές Γκόλντμπεργκ.

1747

Επισκέπτεται τον βασιλιά Φρειδερίκο Β΄ της Πρωσίας στο Πότσδαμ. Από τη συνάντηση αυτή θα γεννηθεί η Μουσική Προσφορά.

1749

Η όρασή του επιδεινώνεται σημαντικά. Αρχίζει να εργάζεται στη Λειτουργία σε Σι ελάσσονα και στην Τέχνη της Φούγκας.

1750

Πεθαίνει στις 28 Ιουλίου στη Λειψία, λίγους μήνες μετά από δύο αποτυχημένες επεμβάσεις στα μάτια.

_____________________________

• Η περίφημη ιστορία σύμφωνα με την οποία ο νεαρός Μπαχ αντέγραφε κρυφά, νύχτα, ένα πολύτιμο μουσικό χειρόγραφο υπό το φως του φεγγαριού προέρχεται από την πρώτη βιογραφία του, που συνέγραψε ο Γιόχαν Νικόλαους Φόρκελ το 1802. Αν και δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί από ανεξάρτητες πηγές, αποτυπώνει εύγλωττα τη δίψα του για γνώση και τη βαθιά αφοσίωσή του στη μουσική ήδη από τα νεανικά του χρόνια.

• Ο Μπαχ απέκτησε συνολικά 20 παιδιά από τους δύο γάμους του, αριθμός εντυπωσιακός ακόμη και για την εποχή. Ωστόσο, όπως συνέβαινε συχνά τον 18ο αιώνα, μόνο τα δέκα έφτασαν στην ενηλικίωση. Ανάμεσά τους βρίσκονταν τέσσερις γιοι που εξελίχθηκαν σε σημαντικούς συνθέτες, με γνωστότερους τον Καρλ Φίλιπ Εμάνουελ Μπαχ και τον Γιόχαν Κρίστιαν Μπαχ.

• Μετά τον θάνατό του, η φήμη του Μπαχ υποχώρησε σχετικά γρήγορα, καθώς τα αισθητικά πρότυπα του Κλασικισμού ευνοούσαν ένα διαφορετικό μουσικό ύφος. Η μεγάλη αναβίωση του έργου του ήρθε το 1829, όταν ο εικοσάχρονος Φέλιξ Μέντελσον διηύθυνε στο Βερολίνο τα Κατά Ματθαίον Πάθη. Η συναυλία αυτή θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα στην ιστορία της μουσικής αναβίωσης και επανέφερε τον Μπαχ στο επίκεντρο του παγκόσμιου μουσικού ρεπερτορίου.

_____________________________