Βέρντι - Rigoletto

Ο Βέρντι έγραψε αυτή την όπερα για το Θέατρο Λα Φενίτσε της Βενετίας, αλλά οι αρχές τον υποχρέωσαν να κάνει αλλαγές επειδή ενοχλήθηκαν από "την προκλητική ανηθικότητα και την άσεμνη κοινοτοπία" του θέματος. Ο Βέρντι μεταξύ άλλων διορθώσεων, έκανε τον έκλυτο βασιλιά του πρωτότυπου λιμπρέτου απλό δούκα για να μην προσβάλλει τον θεσμό της βασιλείας. Μολονότι ενθουσίασε το κοινό, οι αρχές διατήρησαν τις επιφυλάξεις τους σχετικά με το θέμα της όπερας και μάλιστα μέχρι τον δικό μας αιώνα.

Στην όπερα αυτή, μια ιστορία δολοπλοκίας, διαφθοράς και ακολασίας, ο μοναδικός ευγενής χαρακτήρας είναι η Τζίλντα. Είναι η κόρη του Rigoletto, του κυνικού, καμπούρη γελωτοποιού στην αυλή του Δούκα της Μάντοβα, τον οποίο ερωτεύεται η αγνή Τζίλντα και για χάρη του χάνει τη ζωή της.

- Questa o quella

Ο χαρακτήρας του Δούκα διαμορφώνεται άμεσα στην αρχή της όπερας, στο χαριτωμένο, ανάλαφρο χορευτικό τραγούδι Questa o quella (Αυτή τη γυναίκα ή την άλλη), στο οποίο απορρίπτει τον έρωτα για χάρη της ερωτοτροπίας.

- Giovanna, ho dei rimorsi

Στο Giovanna, ho dei rimorsi (Τζοβάνα, με κατέλαβαν οι τύψεις), η Τζίλντα εξομολογείται στην γκουβερνάντα της την ενοχή που αισθάνεται επειδή απέκρυψε από τον Rigoletto το μυστικό έρωτά της για τον Δούκα. Αξίζει να προσεχθεί αμέσως μετά την αρχή, η φράση "che tropo è bello e spira amore" ("είναι όμορφος και τον αγαπώ"), την οποία ο Βέρντι ξαναχρησιμοποιεί ως ένα από τα πιο αξιομνημόνευτα θέματα στην "La Traviata", μολονότι δεν ξαναεμφανίζεται σε αυτή την όπερα.  Αλλά ενώ η Τζίλντα ονειροπολεί με τον έρωτά της, η φωνή του Δούκα ενώνεται με τη δική της καθώς εκείνη λέει "ti amo" ("σ' αγαπώ").

- E il sol dell' anima

Η Τζίλντα αντιστέκεται για λίγο αλλά σύντομα τη σαγηνεύει η απατηλή άρια E il sol dell' anima (Η αγάπη είναι ο ήλιος της ψυχής). Σε αυτή τη φράση ενώνει κι εκείνη τη φωνή της προτού τους διακόψουν και χαιρετηθούν σύντομα και παθιασμένα με το ντουέτο Addio.

- Caro nome che il mio cor

Η Τζίλντα τραγουδά μόνη, εκστασιασμένη για το ρομαντικό όνομα που της έδωσε ο Δούκας στο Caro nome che il mio cor (Αγαπημένο όνομα που πρώτο ξύπνησε την καρδιά μου), μια εξαίσια άρια γεμάτη από αβρότητα και ονειρική αθωότητα.

- La donna è mobile

Στη σκηνή της ταβέρνας (Πράξη ΙΙΙ, Σκηνή Ι), η άρια για τενόρο La Donna è Mobile (Η γυναίκα είναι άστατη) αποτελεί την πιο γνωστή από όλες τις οπερατικές άριες. Πρόκειται για μια ειλικρινή, ελκυστική μελωδία, άμεσα μεταδοτική και ευμνημόνευτη. Ο Βέρντι την έγραψε πιστεύοντας ότι θα γίνει η επιτυχία της όπερας, μολονότι, όπως άλλωστε κάθε τι που έγραψε, είναι τέλεια τοποθετημένη στη σύμφαση της σκηνής και του χαρακτήρα. Γνωρίζοντας με βεβαιότητα ότι θα γίνει επιτυχία, την έκρυψε από τις πρόβες μέχρι την τελευταία στιγμή, για να μη διαρρεύσει πριν την πρεμιέρα κι αρχίσει να τραγουδιέται στους δρόμους από τους πλανόδιους μουσικούς. Οι προφυλάξεις του αποδείχθηκαν σωστές αφού η άρια έγινε διάσημη σε μία νύχτα.

- Bella figlia dell' amore

Η τελική πράξη περιλαμβάνει το Bella figlia dell' amore (Όμορφη κόρη του έρωτα), το περίφημο κουαρτέτο του Δούκα και της Μανταλένα (η τσιγγάνα με την οποία ερωτοτροπεί ο Δούκας) και του Rigoletto με την Τζίλντα, που παρακολουθούν αυτό το ερωτικό παιχνίδι έξω από το καπηλειό. Πρόκειται για ένα θαυμάσιο φωνητικό κουαρτέτο, στο οποίο οι τέσσερις ήρωες τραγουδούν ταυτόχρονα διαφορετικές μελωδίες, εκφράζοντας τα διαφορετικά αισθήματά τους.

- Lassu in cielo

Η όπερα τελειώνει καθώς η Τζίλντα πεθαίνει στα χέρια του πατέρα της μετά το εξαίσιο, συγκλονιστικό ντουέτο τους, Lassu in cielo ( Πάνω εκεί στους ουρανούς)..