Αντόνιο Βιβάλντι – Εισαγωγή

Πορτρέτο του Αντόνιο Βιβάλντι, του Βενετσιάνου συνθέτη που αναμόρφωσε το μπαρόκ κοντσέρτο και ανέδειξε τον σολίστα σε πρωταγωνιστή.

Η μουσική του Αντόνιο Βιβάλντι είναι μουσική γεμάτη υγεία και φως. Οι ήχοι που έπλασε ανασαίνουν τη θαλασσινή αύρα της Μεσογείου και αιχμαλωτίζουν τη χαρά της ζωής με εκρήξεις αυθόρμητου ενθουσιασμού και καθαρής αισθητικής απόλαυσης. Η ακρόασή της αποκαλύπτει έναν χρωματικό πλούτο που θυμίζει ζωγραφική παλέτα μάλλον παρά αυστηρή θεωρητική κατασκευή.

Το έργο του, εκπληκτικό σε έκταση και ποικιλία, εντυπωσιάζει με την ανεξάντλητη φρεσκάδα των εμπνεύσεών του. Ακόμη και όταν κινείται εντός της κυρίαρχης τριμερούς δομής της εποχής του - allegro, adagio, allegro - ο Βιβάλντι δεν ακούγεται ποτέ δεσμευμένος. Αντιθέτως, ανανεώνει το σχήμα από μέσα, δίνοντάς του κινητικότητα, ένταση και θεατρικότητα.

Στα χέρια του, το concerto grosso μετασχηματίζεται. Η μορφή αποκτά νέα δυναμική και προετοιμάζει το έδαφος για τη μετέπειτα συμφωνική σκέψη, καθώς για πρώτη φορά αναδύεται με καθαρότητα η προσωπικότητα του σολίστ. Ο Βιβάλντι οραματίστηκε και εφάρμοσε κοντσέρτα για έναν ή περισσότερους σολίστ, συχνά με τολμηρούς και ασυνήθιστους συνδυασμούς οργάνων.

Καινοτομία; Αναμφίβολα. Ποιος πριν από αυτόν είχε αρθρώσει μουσικό λόγο με τόσο έντονη περιγραφική δύναμη;

Πολύ πριν τον θαυμάσουμε εμείς, τον είχε θαυμάσει ο Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Μεγάλος Κάντορας μετέγραψε για πληκτροφόρο όργανο έξι από τα κοντσέρτα του Βιβάλντι - αναγνωρίζοντας σε αυτά δομική διαύγεια και εκφραστική ισχύ άξια μελέτης. Διότι ο Βιβάλντι δεν υπήρξε απλώς παραγωγικός. Υπήρξε ανανεωτής.