Με τα μαδριγάλια του απελευθέρωσε τη φωνητική μουσική από την αυστηρή εκκλησιαστική εξάρτηση και της προσέφερε κοσμική αυτονομία. Η πολυφωνική γραφή του, διαποτισμένη από χρωματική τόλμη, απρόσμενες μετατροπίες και εκφραστική ένταση, υπηρετεί πλέον το πάθος του κειμένου. Η σύζευξη λόγου και μουσικής γίνεται ουσιαστική, δραματική, σχεδόν θεατρική.
Στα λυρικά του δράματα, οργανώνει τις πρώιμες ιταλικές αναζητήσεις και θεμελιώνει μια νέα μορφή: την όπερα. Οι χαρακτήρες του δεν είναι αλληγορίες· είναι πρόσωπα με σάρκα, πάθος και εσωτερικές συγκρούσεις. Επιβάλλει δραματουργική συνοχή, ενισχύει τον ρόλο της ορχηστρικής συνοδείας και τολμά αρμονικά με τρόπο που ακόμη και σήμερα ξαφνιάζει.
Η δημιουργική του τόλμη προαναγγέλλει με σαφήνεια την κλασική και ρομαντική όπερα. Χωρίς τον Μοντεβέρντι, η ιστορία του λυρικού θεάτρου θα ήταν διαφορετική.
Ο Μοντεβέρντι δεν υπήρξε απλώς σπουδαίος. Υπήρξε καταλύτης.
___________________________