 |
| Το βιολοντσέλο ενώνει το βάθος της χαμηλής περιοχής με μια εύκαμπτη, τραγουδιστή φωνή, ικανή να στηρίζει την ορχήστρα και να αναλαμβάνει τον πρωταγωνιστικό μελωδικό ρόλο. |
| Οικογένεια | Έγχορδα με δοξάρι — οικογένεια του βιολιού |
|---|---|
| Παραγωγή ήχου | Δόνηση τεσσάρων χορδών με δοξάρι ή νύξη με τα δάχτυλα |
| Κούρδισμα | Ντο2–Σολ2–Ρε3–Λα3, σε καθαρές πέμπτες |
| Πρακτική έκταση | Από Ντο2 έως περίπου Ντο6, με δυνατότητα περαιτέρω επέκτασης |
| Μουσικά κλειδιά | Φα, Ντο τέταρτης γραμμής και Σολ |
| Κύρια υλικά | Έλατο, σφένδαμος, έβενος και μεταλλικές ή συνθετικές χορδές |
| Μουσικός ρόλος | Ορχήστρα, μουσική δωματίου, σολιστικό και σύγχρονο ρεπερτόριο |
| Χαρακτηριστική χροιά | Βαθιά, θερμή και τραγουδιστή, με μεγάλη συνέχεια ανάμεσα στις χαμηλές και τις υψηλές περιοχές |
Το βιολοντσέλο: από το ηχητικό θεμέλιο στη μελωδία
Το βιολοντσέλο, γνωστό και ως τσέλο, είναι το βαθύφωνο μέλος της οικογένειας του βιολιού: ένα τετράχορδο όργανο με δοξάρι, του οποίου η έκταση και η χροιά τού επιτρέπουν να κινείται ανάμεσα στο αρμονικό θεμέλιο και στην πρωταγωνιστική μελωδία. Μέσα στην ορχήστρα μπορεί να ενισχύει τη χαμηλή περιοχή μαζί με τα κοντραμπάσα, να διαμορφώνει εσωτερικές γραμμές ή να αναδύεται ως λυρική φωνή πάνω από ολόκληρο το σύνολο.
Η συχνή σύγκριση του ήχου του με την ανθρώπινη φωνή δεν οφείλεται μόνο στη μεσαία του περιοχή. Προκύπτει κυρίως από τον τρόπο με τον οποίο το δοξάρι μπορεί να στηρίζει έναν φθόγγο, να μεταβάλλει σταδιακά την έντασή του και να συνδέει τις νότες σε μια φράση που μοιάζει να αναπνέει. Έτσι, το βιολοντσέλο δεν διακρίνεται απλώς για το βάθος του· ξεχωρίζει για την ικανότητά του να μετατρέπει αυτό το βάθος σε ζωντανό μουσικό λόγο.
Η ιστορία του βιολοντσέλου
Η ιστορία του βιολοντσέλου δεν αρχίζει με ένα μοναδικό όργανο ή έναν συγκεκριμένο κατασκευαστή. Κατά τον 16ο αιώνα, Ιταλοί οργανοποιοί κατασκεύαζαν μεγάλα βαθύφωνα όργανα της οικογένειας του βιολιού, τα οποία εμφανίζονται στις πηγές με ονομασίες όπως bass violin, basso da braccio και violone. Οι όροι αυτοί δεν χρησιμοποιούνταν πάντοτε με σταθερή σημασία, γι’ αυτό και η ταύτιση κάθε πρώιμου οργάνου με το σύγχρονο βιολοντσέλο απαιτεί προσοχή.
Ένα από τα σημαντικότερα σωζόμενα τεκμήρια είναι ο αποκαλούμενος «King» του Andrea Amati, που κατασκευάστηκε τον 16ο αιώνα για τη γαλλική βασιλική αυλή. Στην αρχική του μορφή ήταν μεγαλύτερο βαθύφωνο όργανο της αναγεννησιακής οικογένειας του βιολιού και αργότερα μειώθηκε σε διαστάσεις και τροποποιήθηκε, ώστε να προσεγγίσει το μέγεθος και τη λειτουργία του νεότερου βιολοντσέλου.
Το βιολοντσέλο δεν αποτελεί εξέλιξη της viola da gamba. Τα δύο όργανα συνυπήρξαν για μεγάλο διάστημα, ανήκαν όμως σε διαφορετικές οικογένειες, με διαφορετική μορφολογία, κούρδισμα και τεχνική. Η viola da gamba διέθετε συνήθως έξι ή επτά χορδές, τάστα και διαφορετικό τρόπο συγκράτησης του δοξαριού, ενώ το βιολοντσέλο ανήκει στη γραμμή της viola da braccio, από την οποία προέρχονται επίσης το βιολί και η βιόλα.
Η λέξη violoncello εμφανίζεται σε έντυπη μουσική στην Μπολόνια το 1665, στην έκδοση Sonate a 2 e a 3, con la parte di violoncello a beneplacito, έργο 4, του Giulio Cesare Arresti. Η ονομασία προέρχεται από το violone, δηλαδή το μεγάλο βαθύφωνο έγχορδο, σε συνδυασμό με την υποκοριστική κατάληξη -cello.
Καθοριστική για την ανάπτυξη του οργάνου υπήρξε πιθανότατα η διάδοση των εντέρινων χορδών με μεταλλική περιέλιξη στη Μπολόνια κατά τη δεκαετία του 1660. Οι βαρύτερες αυτές χορδές μπορούσαν να παράγουν ισχυρούς χαμηλούς φθόγγους με μικρότερο ενεργό μήκος, επιτρέποντας τη δημιουργία πιο συμπαγών οργάνων που ήταν ευκολότερα στον χειρισμό και καταλληλότερα για γρήγορες μουσικές γραμμές.
Στο ίδιο περιβάλλον εμφανίστηκαν οι πρώτες σημαντικές σολιστικές συνθέσεις. Τα επτά Ricercari του Domenico Gabrielli, γραμμένα το 1689 για ασυνόδευτο βιολοντσέλο, συγκαταλέγονται στα παλαιότερα έργα που εξερευνούν συστηματικά το όργανο ως αυτόνομη φωνή. Στις αρχές του 18ου αιώνα, εργαστήρια της Κρεμόνας, της Βενετίας και της Μπολόνια συνέβαλαν στην τυποποίησή του. Ο Antonio Stradivari διαμόρφωσε γύρω στο 1707–1710 το λειτουργικότερο πρότυπο forma B, το οποίο επηρέασε καθοριστικά τις μεταγενέστερες διαστάσεις.
Κατά τον 19ο αιώνα μεταβλήθηκαν ο λαιμός, η γωνία των χορδών, ο καβαλάρης και η τάση του οργάνου, ώστε να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις μεγαλύτερων αιθουσών και ισχυρότερων ορχηστρών. Την ίδια περίοδο διαδόθηκε σταδιακά το καρφί στήριξης. Ο Adrien-François Servais υπήρξε πρωτοπόρος στη συστηματική χρήση του, χωρίς να θεωρείται με βεβαιότητα ο εφευρέτης του, αφού παρόμοια στηρίγματα μαρτυρούνται και νωρίτερα.
Η κατασκευή του βιολοντσέλου
Το σώμα του βιολοντσέλου σχηματίζεται από το καπάκι, την πλάτη και τα πλαϊνά, τα οποία περικλείουν την εσωτερική ηχητική κοιλότητα. Το καπάκι κατασκευάζεται συνήθως από έλατο, ξύλο ελαφρύ και ελαστικό, ενώ η πλάτη, τα πλαϊνά και ο λαιμός κατασκευάζονται κατά κανόνα από σφένδαμο. Η άταστη ταστιέρα είναι συνήθως από έβενο, ώστε να αντέχει στη συνεχή πίεση και στην τριβή των χορδών.
Οι χορδές εκτείνονται πάνω από τον ζυγό και την ταστιέρα, περνούν από τις εγκοπές του καβαλάρη και καταλήγουν στον χορδοστάτη. Ο καβαλάρης δεν είναι κολλημένος στο καπάκι· παραμένει στη θέση του χάρη στην πίεση των χορδών και λειτουργεί ως ζωτικός μηχανικός σύνδεσμος ανάμεσα στις χορδές και στο σώμα.
Στο εσωτερικό βρίσκονται δύο κρίσιμα στοιχεία. Η μπάρα μπάσων είναι μια επιμήκης λωρίδα ελάτου, κολλημένη στην εσωτερική πλευρά του καπακιού κάτω από το πόδι του καβαλάρη προς τις χαμηλές χορδές. Ενισχύει το καπάκι και κατανέμει τη δονητική ενέργεια. Η ψυχή είναι ένας λεπτός κύλινδρος ελάτου, σφηνωμένος —χωρίς κόλλα— ανάμεσα στο καπάκι και στην πλάτη, κοντά στο πόδι του καβαλάρη προς τη χορδή Λα. Υποστηρίζει τη μηχανική πίεση και συνδέει τη δονητική συμπεριφορά των δύο πλακών.
Οι δύο ηχητικές οπές σε σχήμα f αυξάνουν την ελαστικότητα της κεντρικής περιοχής του καπακιού και επιτρέπουν την ακουστική σύζευξη της εσωτερικής κοιλότητας με τον εξωτερικό αέρα. Ο ήχος, ωστόσο, δεν «βγαίνει» αποκλειστικά από αυτές: μεγάλο μέρος της ακτινοβολίας προέρχεται από τις δονούμενες επιφάνειες ολόκληρου του σώματος.
Πώς παράγεται ο ήχος του βιολοντσέλου
Όταν το δοξάρι κινείται επάνω στη χορδή, οι τρίχες του —επικαλυμμένες με κολοφώνιο— δημιουργούν έναν ταχύ κύκλο προσκόλλησης και ολίσθησης. Η χορδή ακολουθεί στιγμιαία το δοξάρι, απελευθερώνεται και επιστρέφει, σχηματίζοντας την περιοδική κίνηση που συνδέεται με τον σταθερό ήχο των εγχόρδων με δοξάρι.
Η δόνηση μεταφέρεται στον καβαλάρη, ο οποίος θέτει σε ταλάντωση το καπάκι. Από εκεί η ενέργεια διανέμεται μέσω της μπάρας μπάσων, της ψυχής, των πλαϊνών και της πλάτης, ενώ παράλληλα διεγείρεται ο αέρας της εσωτερικής κοιλότητας. Οι ξύλινες επιφάνειες και ο εγκλωβισμένος αέρας διαθέτουν διαφορετικούς τρόπους συντονισμού, οι οποίοι ενισχύουν ορισμένες συχνότητες περισσότερο από άλλες και διαμορφώνουν το αναγνωρίσιμο ηχόχρωμα.
Το ύψος του φθόγγου εξαρτάται από το ενεργό μήκος, την τάση και τη μάζα ανά μονάδα μήκους της χορδής. Όταν ο εκτελεστής πιέζει τη χορδή επάνω στην άταστη ταστιέρα, μειώνει το μήκος που μπορεί να δονηθεί και παράγει υψηλότερο φθόγγο. Η ένταση και το χρώμα μεταβάλλονται ανάλογα με την ταχύτητα του δοξαριού, το βάρος που μεταφέρεται στη χορδή και το σημείο επαφής ανάμεσα στην ταστιέρα και στον καβαλάρη.
 |
| Απλουστευμένη ακουστική τομή: η δόνηση των χορδών μεταφέρεται μέσω του καβαλάρη στο καπάκι, στην ψυχή, στην πλάτη και στον αέρα, ενώ ολόκληρο το ξύλινο σώμα συμβάλλει στην ακτινοβολία του ήχου. |
Η έκταση του βιολοντσέλου
Οι τέσσερις ανοιχτές χορδές κουρδίζονται σε Ντο2–Σολ2–Ρε3–Λα3, σε διαδοχικές καθαρές πέμπτες. Το κούρδισμα είναι ίδιο με εκείνο της βιόλας, ακούγεται όμως μία οκτάβα χαμηλότερα. Το βαθύτερο Ντο βρίσκεται δύο οκτάβες κάτω από το μεσαίο Ντο του πιάνου, το Ντο4.
Η συνηθισμένη πρακτική έκταση εκτείνεται περίπου έως το Ντο6. Στο απαιτητικό σολιστικό και σύγχρονο ρεπερτόριο μπορεί να επεκταθεί ακόμη περισσότερο με τις υψηλές θέσεις, τη χρήση του αντίχειρα και τις φυσικές ή τεχνητές αρμονικές. Για τον λόγο αυτό, ένα απόλυτο ανώτατο όριο θα ήταν παραπλανητικό.
Η γραφή χρησιμοποιεί το κλειδί του Φα στη χαμηλή και σε μεγάλο μέρος της μεσαίας περιοχής, το κλειδί του Ντο στην τέταρτη γραμμή για υψηλότερους φθόγγους και το κλειδί του Σολ στις πολύ υψηλές περιοχές. Κάθε ρετζίστρο έχει διαφορετική φυσιογνωμία: η χαμηλή περιοχή είναι σκοτεινή και γεμάτη βάρος, η μεσαία θερμή και άμεσα φωνητική, ενώ η υψηλή μπορεί να γίνει φωτεινή, εύθραυστη ή δραματικά οξεία.
Η πορτοκαλί ζώνη δείχνει τη συνήθη πρακτική έκταση του βιολοντσέλου, από Ντο2 έως περίπου Ντο6.
Η ηχητική ταυτότητα και οι τεχνικές εκτέλεσης
Η χροιά μεταβάλλεται αισθητά από χορδή σε χορδή. Η Ντο προσφέρει πυκνότητα και σκοτεινή αντήχηση, ενώ η Σολ διατηρεί το βάθος με μεγαλύτερη ευκινησία. Στη Ρε αναπτύσσεται συχνά η χαρακτηριστικότερη τραγουδιστή ποιότητα, ενώ η Λα επιτρέπει λαμπερές, έντονες και εξαιρετικά προβλητικές μελωδικές γραμμές.
Το arco περιλαμβάνει πολλές διαφορετικές αρθρώσεις. Το legato συνδέει τους φθόγγους σε ενιαία γραμμή, το détaché διατηρεί διακριτές αλλά όχι απότομες αλλαγές δοξαριού, ενώ το martelé, το spiccato και το ricochet προσφέρουν διαφορετικούς βαθμούς έμφασης, αναπήδησης και ρυθμικής ακρίβειας. Με το tremolo, η γρήγορη επανάληψη δημιουργεί ένταση, λάμψη ή ατμοσφαιρική αστάθεια.
Στο pizzicato η χορδή νύσσεται με το δάχτυλο. Στο sul ponticello το δοξάρι κινείται κοντά στον καβαλάρη, ενισχύοντας τις υψηλότερες αρμονικές, ενώ στο sul tasto μετακινείται προς την ταστιέρα και ο ήχος γίνεται απαλότερος. Οι διπλές χορδές, οι συγχορδίες, οι αρμονικές και η θέση του αντίχειρα διευρύνουν τις πολυφωνικές και δεξιοτεχνικές δυνατότητες. Στο col legno battuto οι χορδές κρούονται με το ξύλο του δοξαριού, ενώ στο col legno tratto το ξύλο σύρεται επάνω τους.
Η Karen Stephenson της Philharmonia παρουσιάζει τη βασική στάση, τα ρετζίστρα και τις μεταβολές της χροιάς που προκύπτουν από διαφορετικούς τρόπους εκτέλεσης.
Από το μπάσο κοντίνουο στη σολιστική φωνή
Στο Μπαρόκ, το βιολοντσέλο συνδεόταν συχνά με το μπάσο κοντίνουο, ενισχύοντας τη γραμμή του μπάσου μαζί με το τσέμπαλο ή το εκκλησιαστικό όργανο. Οι πρώιμοι Μπολονέζοι εκτελεστές και συνθέτες άρχισαν σύντομα να αξιοποιούν την ευκινησία του, τις αλλαγές περιοχής και την ικανότητά του να διαμορφώνει αυτοτελείς μελωδικές γραμμές.
Ο Αντόνιο Βιβάλντι έγραψε περισσότερα από είκοσι κοντσέρτα για βιολοντσέλο, ενώ ο Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ, με τις έξι Σουίτες για σόλο βιολοντσέλο, BWV 1007–1012, έδειξε πώς ένα μονόφωνο όργανο μπορεί να υποβάλλει πολυφωνία, αρμονική κίνηση και αρχιτεκτονική πληρότητα χωρίς συνοδεία. Στον Κλασικισμό, ο Λουίτζι Μποκερίνι και ο Γιόζεφ Χάιντν διεύρυναν το κοντσερτικό ρεπερτόριο, ενώ κατά τον 19ο αιώνα οι Ρόμπερτ Σούμαν, Καμίγ Σαιν-Σανς, Γιοχάνες Μπραμς και Αντονίν Ντβόρζακ ανέδειξαν το όργανο ως φωνή ικανή να αντιπαρατεθεί σε μια μεγάλη ρομαντική ορχήστρα.
Ιδιαίτερη θέση κατέχει ο Pablo Casals. Η συμβολή του δεν περιγράφεται με ακρίβεια ως «ανακάλυψη» των Σουιτών του Μπαχ, αφού τα έργα ήταν γνωστά και κυκλοφορούσαν σε εκδόσεις. Με τη μακρόχρονη μελέτη, τις συναυλιακές ερμηνείες και κυρίως τις ιστορικές ηχογραφήσεις του 1936–1939, ο Casals τις μετέφερε από την περιφέρεια του ρεπερτορίου στον πυρήνα της διεθνούς μουσικής ζωής.
Το βιολοντσέλο στην ορχήστρα και στη μουσική δωματίου
Στη συμφωνική ορχήστρα, τα βιολοντσέλα καταλαμβάνουν μια ενδιάμεση θέση ανάμεσα στις βιόλες και στα κοντραμπάσα. Συχνά ενώνουν τη γραμμή τους με τα κοντραμπάσα σε διαφορετική οκτάβα, δημιουργώντας ένα βαθύ και σταθερό θεμέλιο. Άλλοτε αποδεσμεύονται από αυτά και σχηματίζουν ανεξάρτητες εσωτερικές γραμμές, αντιστικτικές απαντήσεις ή εκτεταμένες μελωδίες.
Στο κουαρτέτο εγχόρδων, το βιολοντσέλο στηρίζει την αρμονική κατασκευή, χωρίς να περιορίζεται στον ρόλο του μπάσου. Μπορεί να εισαγάγει θέματα, να αντιπαρατεθεί στο πρώτο βιολί ή να μετακινηθεί στην υψηλή περιοχή. Κατέχει επίσης κεντρική θέση στο πιάνο τρίο, στο κουιντέτο εγχόρδων και σε πολυάριθμους μικτούς σχηματισμούς, γεφυρώνοντας διαφορετικά ηχοχρώματα.
Το βιολοντσέλο στη σύγχρονη μουσική ζωή
Κατά τον 20ό και τον 21ο αιώνα, το βιολοντσέλο απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη τεχνική και αισθητική ελευθερία. Έργα των Κλωντ Ντεμπυσσύ, Σεργκέι Προκόφιεφ, Ντμίτρι Σοστακόβιτς, Μπέντζαμιν Μπρίτεν, Γκιέργκι Λίγκετι και Βίτολντ Λουτοσλάβσκι διερεύνησαν νέες μορφές άρθρωσης, χρώματος και σχέσης με την ορχήστρα.
Η ενίσχυση, η ηλεκτρονική επεξεργασία και το ηλεκτρικό βιολοντσέλο επέτρεψαν τη συμμετοχή του σε νέα μουσικά περιβάλλοντα. Παράλληλα, σύνολα αποτελούμενα αποκλειστικά από βιολοντσέλα αναδεικνύουν ολόκληρο το φάσμα του οργάνου. Στο The Cello Song των Piano Guys, το Πρελούδιο από την Πρώτη Σουίτα του Μπαχ μετασχηματίζεται μέσα από οκτώ ηχογραφημένα στρώματα βιολοντσέλου, δημιουργώντας ένα σύγχρονο πολυφωνικό σύνολο από έναν μόνο εκτελεστή.
Δείτε το βιολοντσέλο σε δράση
Η συγγένεια του βιολοντσέλου με την ανθρώπινη φωνή γίνεται ιδιαίτερα αισθητή όταν το όργανο αναλαμβάνει μια μελωδία που γράφτηκε αρχικά για τραγουδιστή. Στην προσαρμογή της άριας «Una furtiva lagrima» από το Ελιξίριο του Έρωτα του Γκαετάνο Ντονιτσέττι, το βιολοντσέλο αντικαθιστά τη φωνή του τενόρου και διατηρεί την εύκαμπτη αναπνοή της.
Η ερμηνεία της Camille Thomas, με τη Brussels Philharmonic υπό τον Mathieu Herzog στο Musée des Arts Décoratifs του Παρισιού, αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η κατανομή του δοξαριού, το vibrato και οι λεπτές δυναμικές μεταβολές μετατρέπουν τη μελωδία σε μουσικό λόγο.
🎶 Προτεινόμενες Ακροάσεις
Η διαδρομή του βιολοντσέλου από την ασυνόδευτη πολυφωνία έως το συμφωνικό κοντσέρτο αποτυπώνεται σε έργα που φωτίζουν διαφορετικές πλευρές της ταυτότητάς του:
Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ — Έξι Σουίτες για σόλο βιολοντσέλο, BWV 1007–1012
Το θεμέλιο του ασυνόδευτου ρεπερτορίου, όπου η μελωδική γραμμή υποβάλλει αρμονία και πολυφωνία.Γιόζεφ Χάιντν — Κοντσέρτο για βιολοντσέλο αρ. 1 σε Ντο μείζονα, Hob. VIIb:1
Κλασική καθαρότητα, ευκινησία και λαμπερή σολιστική γραφή.Αντονίν Ντβόρζακ — Κοντσέρτο για βιολοντσέλο σε Σι ελάσσονα, έργο 104
Συμφωνική έκταση και βαθιά λυρικός χαρακτήρας σε ένα κορυφαίο έργο του ρομαντικού ρεπερτορίου.Έντουαρντ Έλγκαρ — Κοντσέρτο για βιολοντσέλο σε Μι ελάσσονα, έργο 85
Εσωστρεφής και δραματική διερεύνηση της τραγουδιστής φωνής του οργάνου.Ζόλταν Κόνταϊ — Σονάτα για σόλο βιολοντσέλο, έργο 8
Ριζική διεύρυνση του τεχνικού και ηχητικού λεξιλογίου του ασυνόδευτου βιολοντσέλου.
📚 Περαιτέρω Μελέτη
Για βαθύτερη προσέγγιση της ιστορίας, της τεχνικής και της ερμηνευτικής παράδοσης, ιδιαίτερα χρήσιμα είναι τα ακόλουθα βιβλία:
Elizabeth Cowling — The Cello
Συνολική εισαγωγή στην κατασκευή, την ιστορία, την ακουστική και το ρεπερτόριο.Robin Stowell, επιμ. — The Cambridge Companion to the Cello
Συλλογικός τόμος για την εξέλιξη του οργάνου, τους εκτελεστές και τις σημαντικότερες περιοχές του ρεπερτορίου.Valerie Walden — One Hundred Years of Violoncello
Εξειδικευμένη μελέτη της τεχνικής και της ιστορικής πρακτικής από το Μπαρόκ στον πρώιμο Ρομαντισμό.David Blum — Casals and the Art of Interpretation
Προσέγγιση της ερμηνευτικής σκέψης του Pablo Casals και της σχέσης τεχνικής και μουσικής φραστικής.
🔗 Σχετικά Όργανα
Βιολί
Το υψηλότερο και μικρότερο μέλος της ίδιας οικογένειας.Βιόλα
Διαθέτει το ίδιο κούρδισμα με το βιολοντσέλο μία οκτάβα ψηλότερα.Κοντραμπάσο
Το βαθύτερο έγχορδο της ορχήστρας, με διαφορετικές αναλογίες και συνήθως κούρδισμα σε καθαρές τέταρτες.Viola da gamba
Ιστορικό έγχορδο διαφορετικής οικογένειας, με τάστα και συνήθως έξι ή επτά χορδές.
🎼 Μουσική Σκέψη
Το βιολοντσέλο κατοικεί σε μια σπάνια περιοχή όπου το σωματικό βάθος του ήχου συναντά τη λεπτότητα της ανθρώπινης φωνής. Μπορεί να στηρίζει ολόκληρη τη μουσική κατασκευή και, την επόμενη στιγμή, να υψώνεται πάνω από αυτήν ως προσωπική εξομολόγηση. Ίσως γι’ αυτό κάθε μακρόσυρτη φράση του μοιάζει λιγότερο με επίδειξη ενός οργάνου και περισσότερο με παρουσία που αναπνέει.
📖 Βιβλιογραφία & Πηγές
Η ιστορική και οργανολογική αναθεώρηση βασίστηκε σε εξειδικευμένη βιβλιογραφία για τα πρώιμα βαθύφωνα όργανα της οικογένειας του βιολιού, την μπολονέζικη παράδοση, την εξέλιξη των χορδών, τη νεότερη τεχνική και τη φυσική των εγχόρδων. Οι μουσειακές συλλογές χρησιμοποιήθηκαν για την επαλήθευση σωζόμενων ιστορικών οργάνων και μεταγενέστερων κατασκευαστικών τροποποιήσεων.
Ιστορία και οργανολογία
- Bonta, Stephen. “From Violone to Violoncello: A Question of Strings?” Journal of the American Musical Instrument Society 3 (1977): 64–99.
- Bonta, Stephen. “Terminology for the Bass Violin in Seventeenth-Century Italy.” Journal of the American Musical Instrument Society 4 (1978): 5–42.
- Cowling, Elizabeth. The Cello. 2η έκδ. Batsford, 1983.
- Stowell, Robin, επιμ. The Cambridge Companion to the Cello. Cambridge University Press, 1999.
- Walden, Valerie. One Hundred Years of Violoncello: A History of Technique and Performance Practice, 1740–1840. Cambridge University Press, 1998.
- Grove Music Online. “Violoncello”.
Ακουστική και κατασκευή
- Cremer, Lothar. The Physics of the Violin. MIT Press, 1984.
- Hutchins, Carleen M., επιμ. Research Papers in Violin Acoustics, 1975–1993. Acoustical Society of America, 1997.
- Woodhouse, Jim, και Paul M. Galluzzo. Μελέτες για την κίνηση του καβαλάρη και την ακουστική των εγχόρδων με δοξάρι.
Μουσειακές και αρχειακές πηγές
- National Music Museum. Andrea Amati, “King” Violoncello.
- The Metropolitan Museum of Art. Τεκμηρίωση του “King” Cello του Andrea Amati.
- Smithsonian Chamber Music Society. “The Servais Cello”.
- Smithsonian Institution Archives. Adrien-François Servais Papers.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου