Τζοακίνο Ροσσίνι – Εισαγωγή

Ελαιογραφικό πορτρέτο του Ιταλού συνθέτη Τζοακίνο Ροσσίνι.

Στα τριάντα επτά του χρόνια, ο Τζοακίνο Ροσσίνι είχε ήδη κατακτήσει ό,τι οι περισσότεροι δημιουργοί επιδιώκουν σε ολόκληρη ζωή. Τριάντα εννέα όπερες, θρίαμβοι σε ευρωπαϊκές σκηνές, μια φήμη που ξεπερνούσε σύνορα. Και τότε, με μια απόφαση σχεδόν προκλητική, αποσύρθηκε από το είδος που τον δόξασε. Η σιωπή του δεν ήταν παραίτηση· ήταν συνειδητή πράξη ελευθερίας.

Ο Ροσσίνι συνέθετε με ταχύτητα που άγγιζε το απίστευτο, αλλά χωρίς ίχνος επιπολαιότητας. Η μουσική του ρέει με φυσικότητα που μοιάζει αβίαστη, σαν να γεννιόταν ολοκληρωμένη την ίδια στιγμή της σύλληψής της. Το χιούμορ, η πνευματώδης ευστροφία, η μελωδική του ευρηματικότητα, όλα συγκλίνουν σε μια γλώσσα φωτεινή και ζωντανή. Η δημιουργία, για εκείνον, δεν έμοιαζε με αγώνα· ήταν απόλαυση.

Υπηρέτησε την όπερα με πάθος, αλλά και με απόλυτο έλεγχο των δομικών της μηχανισμών. Γνώριζε πώς να χειριστεί τη φωνή, πώς να χτίσει την ένταση, πώς να ισορροπήσει το κωμικό και το δραματικό στοιχείο. Τα έργα του φέρουν έντονα τη σφραγίδα της προσωπικότητάς του· δεν υποτάσσονται στον καιρό τους, αλλά τον διαμορφώνουν. Ο Ροσσίνι δεν ακολούθησε το bel canto· το οδήγησε στην πλήρη του άνθηση.

Η ιδιοφυΐα του είχε ήδη φανεί από παιδί. Οι Έξι Σονάτες για Έγχορδα, γραμμένες σε ηλικία μόλις δώδεκα ετών, αποκαλύπτουν έναν νου που αφομοίωνε τη σκέψη του Μότσαρτ και του Χάιντν και προαισθανόταν νέους δρόμους. Κι όμως, η επιλογή του να αφιερωθεί σχεδόν αποκλειστικά στην όπερα στέρησε από την οργανική μουσική μια πιθανή εξέλιξη – και χάρισε στο λυρικό θέατρο μια αξεπέραστη λάμψη.

Έτσι, ο Ροσσίνι παραμένει μορφή αντιφατική και γοητευτική: δημιουργός που εγκατέλειψε την κορυφή χωρίς να την προδώσει, συνθέτης που απέδειξε πως η ευφυΐα μπορεί να συνυπάρχει με τη χαρά, και πως η τέχνη της όπερας μπορεί να είναι ταυτόχρονα τεχνικά αψεγάδιαστη και βαθιά ανθρώπινη.