Φραντς Λιστ - Κοντσέρτο για Πιάνο αρ.1 σε Μι ύφεση Μείζονα

Το κοντσέρτο αυτό πρωτοαπασχόλησε τον Λιστ το 1832, όταν ήταν νέος. Οι περιοδείες του όμως ως βιρτουόζου πιανίστα σε ολόκληρη την Ευρώπη, δεν του επέτρεπαν να συνθέτει με άνεση κι έτσι κατόρθωσε να ολοκληρώσει το έργο μόλις το 1849. Ακόμη και τότε αναθεωρούσε διαρκώς την παρτιτούρα. Η πρεμιέρα δόθηκε στη Βαϊμάρη το 1855, με διευθυντή έναν άλλο μεγάλο συνθέτη, τον Μπερλιόζ.

Το κοντσέρτο είναι ρομαντικό από κάθε άποψη. Απομακρύνεται στη μορφή και στο ύφος από τα πιο "κλασικά" τριμερή κοντσέρτα του Μότσαρτ και του Μπετόβεν. Η μορφή του είναι κυκλική: οι ίδιες μουσικές ιδέες κυκλοφορούν σε ολόκληρο το έργο.

Μέρη:

Ι. Allegro maestoso

To πρώτο μέρος του κοντσέρτου, Allegro maestoso, αρχίζει με ένα επιβλητικό θέμα που παίζουν τα έγχορδα σε ταυτοφωνία και ακολουθούν δύο ηχηρές συγχορδίες στα ξύλινα και τα χάλκινα πνευστά. Αυτό είναι ένα "μοτίβο", δηλαδή μια σημαντική ιδέα που επανέρχεται σε ολόκληρο το έργο. Το πιάνο ξεχωρίζει σύντομα πριν οδηγήσει τη μουσική πίσω στο αρχικό θέμα. Ακολουθεί μια αισθητή μεταβολή της διάθεσης: το πιάνο αναπτύσσει ήσυχα ένα νέο θέμα, συνοδευόμενο πρώτα από τα σόλι του κλαρινέτου κι έπειτα από βιολιά και τσέλα. Η διάθεση αλλάζει και πάλι με μια μεγάλη ορχηστρική κλιμάκωση, βασισμένη στο αρχικό θέμα και ακολουθούν μερικές γρήγορες οκτάβες, που τόσο αγαπούσε ο Λιστ. Το μέρος, που είναι αιφνιδιαστικά σύντομο για το πλήθος των ιδεών και των διαθέσεων που περιέχει, τελειώνει ήσυχα και χαρούμενα.

ΙΙ. Quasi adagio

Το δεύτερο μέρος, Quasi adagio, αρχίζει μετά από μια μικρή παύση. Πρώτα τα τσέλα και τα κοντραμπάσα κι έπειτα τα βιολιά, εισάγουν ένα νέο, τρυφερό θέμα, που αναπτύσσει κατόπιν το πιάνο σε ένα εκτεταμένο και ενθουσιώδες σόλο μέρος. Μετά από ένα πιο ανήσυχο επεισόδιο, μια μακριά τρίλια του πιάνου συνοδεύει μια σειρά από απαλά, τρυφερά σόλι του φλάουτου, του κλαρινέτου και του όμποε κι ακολουθεί ξανά το κλαρινέτο.

ΙΙΙ. Allegretto vivace - Allegro animato

Το τρίτο μέρος, Allegretto vivace - Allegro animato, είναι διάσημο για το μέρος του τριγώνου - μια από τις ελάχιστες περιπτώσεις όπου το τρίγωνο ξεχωρίζει. Το ευγενικό του κουδούνισμα υπογραμμίζει την ελαφριά, χορευτική διάθεση της μουσικής. Τότε το πιάνο επικαλείται το αρχικό μοτίβο ολόκληρου του κοντσέρτου και μια ακόμη μεγάλη κλιμάκωση οδηγεί κατευθείαν στο φινάλε.

IV. Allegro marziale animato - Presto

To τελευταίο μέρος, Allegro marziale animato - Presto, εμφανίζεται με ένα δυναμικό, στρατιωτικό ρυθμό που παίζουν τα ξύλινα πνευστά και τα έγχορδα, ενώ επεξεργάζονται θέματα από τα προηγούμενα μέρη. Ένα επιταχυνόμενο τέμπο οδηγεί το μέρος και το κοντσέρτο στη σπινθηροβόλα έκβασή του.